Biến đổi khí hậu đang đặt ra những thách thức ngày càng nghiêm trọng đối với nông nghiệp và chuỗi cung ứng nông sản tại Việt Nam, thể hiện qua các hiện tượng thời tiết cực đoan, hạn hán, xâm nhập mặn và sự gia tăng rủi ro gián đoạn logistics. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản, từ sản xuất, thu hoạch - bảo quản, logistics - vận chuyển đến chế biến - phân phối và đến tay khách hàng, đồng thời phân tích mức độ dễ tổn thương và khả năng thích ứng của các chủ thể tham gia chuỗi. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, kết hợp phỏng vấn sâu bán cấu trúc với nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua - chế biến, đơn vị logistics và cán bộ quản lý tại các vùng chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu trong giai đoạn 2023-2025, cùng với phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo và nghiên cứu liên quan. Kết quả cho thấy các biểu hiện khí hậu như mưa bão cực đoan, hạn hán, xâm nhập mặn và nhiệt độ tăng kéo dài làm suy giảm năng suất sản xuất, gây gián đoạn vận chuyển, gia tăng tổn thất sau thu hoạch và chi phí chế biến, qua đó ảnh hưởng đến tính ổn định của toàn chuỗi cung ứng. Nông dân nhỏ lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ là những nhóm dễ tổn thương nhất do hạn chế về nguồn lực và năng lực quản trị rủi ro. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các định hướng thích ứng bền vững theo hướng tiếp cận hệ thống chuỗi cung ứng, nhấn mạnh vai trò của canh tác thông minh với khí hậu, ứng dụng công nghệ, quản lý rủi ro và tăng cường liên kết chuỗi nhằm nâng cao khả năng chống chịu của nông nghiệp Việt Nam trước biến đổi khí hậu.
Tài liệu tham khảo
Adger, W. N. (2006). Vulnerability. Global Environmental Change, 16, 268–281. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.02.006
Anh, D. L. T., Anh, N. T., & Chandio, A. A. (2023). Climate change and its impacts on Vietnam agriculture: A macroeconomic perspective. Ecological Informatics, 74, 101960. https://doi.org/10.1016/j.ecoinf.2022.101960
AP News. (2025). Heavy rain triggers landslides and floods in central Vietnam, killing 7. https://apnews.com/article/dcb52de6b66cdb00bf9aa4a05ab6ba90
Asian Transport Observatory. (2023). Transport and climate profile — Viet Nam. https://asiantransportobservatory.org/documents/223/Viet_Nam-transport-and-climate-policy.pdf
Bibi, F., & Rahman, A. (2023). An overview of climate change impacts on agriculture and their mitigation strategies. Agriculture, 13(1508). https://doi.org/10.3390/agriculture13081508
Christopher M, Peck H (2004), "Building the Resilient Supply Chain". The International Journal of Logistics Management, Vol. 15 No. 2 pp. 1–14, doi: https://doi.org/10.1108/09574090410700275
Đạt, T. Q. (2012). Mô phỏng xâm nhập mặn Đồng bằng sông Cửu Long. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ.
FAO, & UNDP. (2020). Integrating agriculture in national adaptation plans (NAP-Ag) programme: Viet Nam case study (pp. 6, 16). https://sdghelpdesk.unescap.org/sites/default/files/2020-10/nap-ag_viet-nam_case_study_publication.pdf
FAO. (2022). Digital agriculture profile — Viet Nam. https://www.fao.org/3/cb3956en/cb3956en.pdf
General Statistics Office (GSO). (2023). Agricultural sector statistics 2023. GSO of Vietnam.
Godde, C. M., Mason-D'Croz, D., Mayberry, D. E., Thornton, P. K., & Herrero, M. (2021). Impacts of climate change on the livestock food supply chain: A review of the evidence. Global Food Security, 28, 100488. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2020.100488
Hatfield, J. L., Antle, J., Garrett, K. A., Izaurralde, R. C., Mader, T., Marshall, E., Nearing, M., Robertson, G. P., & Ziska, L. (2020). Indicators of climate change in agricultural systems. Climatic Change, 163, 1719–1732. https://doi.org/10.1007/s10584-020-02893-3
Ho, H. T. T., Tang, H., & Lam, N. Q. (2022). Cold chain and food loss in the Vietnamese food chain. Transportation Research Procedia, 64, 44–52. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2022.09.006
IPCC. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2
Ministry of Natural Resources and Envir. (2021). Climate change scenario report. Vietnam Natural Resources–Environment and Map Publishing House.
Neupane, D., Adhikari, P., Bhattarai, D., Rana, B., Ahmed, Z., Sharma, U., & Adhikari, D. (2022). Does climate change affect the yield of the top three cereals and food security in the world? Earth, 3, 45–71. https://doi.org/10.3390/earth3010004
Qiu, J., Shen, Z., & Xie, H. (2023). Drought impacts on hydrology and water quality under climate change. Science of the Total Environment, 858, 159854. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.159854
Reuters. (2024, September). Vietnam estimates damages of $3.31 bln from Typhoon Yagi. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/vietnam-estimates-damages-331-bln-typhoon-yagi-2024-09-28/
Tran, P. T., Vu, B. T., Ngo, S. T., Tran, V. D., & Ho, T. D. (2022). Climate change and livelihood vulnerability of the rice farmers in the North Central Region of Vietnam: A case study in Nghe An province. Environmental Challenges, 7, 100460. https://doi.org/10.1016/j.envc.2021.100460
Tran, Q. A., Nguyen, N. H. T., Do, H. T., & Tran, H. T. T. (2024). Future climate projections for Vietnam: Temperature and precipitation changes under SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios. Journal of Meteorology and Climate Science. https://doi.org/10.46326/JMES.2024.65(2).08
UNDP. (2024). Viet Nam multi-sector assessment (VMSA) report. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2024-12/vmsa_final.pdf
Viên, T. D. (2023). Developing Vietnam’s agriculture: Problems and some solutions. Vietnam Communist Magazine. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/-/2018/828917/phat-trien-nong-nghiep-viet-nam--van-de-dat-ra-va-mot-so-giai-phap.aspx
Woillez, M.-N. et al. (2021). Climate Change in Vietnam: Impacts and Adaptation. AFD. https://www.afd.fr/en/ressources/gemmes-vietnam-climate-change-impacts-and-adaptation
Woillez, M.-N., Espagne, E., Ngo, D. T., Nguyen, M. H., Pannier, E., Drogoul, A., Huynh, L. T. P., Le, T. T., Nguyen, T. T. H., Nguyen, T. T., et al. (2021). Climate change in Vietnam: Impacts and adaptation (A COP26 Assessment Report of the GEMMES Vietnam Project). AFD Group. https://www.afd.fr/en/ressources/gemmes-vietnam-climate-change-impacts-and-adaptation
World Bank. (2020). Vietnam — Food smart country diagnostic. https://documents1.worldbank.org/curated/en/301051601307169189/pdf/Vietnam-Food-Smart-Country-Diagnostic.pdf
World Bank. (2023). Mekong Delta integrated climate resilience and sustainable livelihoods project — Implementation report. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099100623051069460/pdf/P15354405b3aea092099ba0c8d06ccee81f.pdf
World Bank. (n.d.). Climate change. https://www.worldbank.org/en/topic/climatechange
World Meteorological Organization. (2025). State of the climate in Asia — 2024/2025. https://heathealth.info/wp-content/uploads/WMO-1373-2025_en.pdf
Yang, W., Feng, G., Miles, D., Gao, L., Jia, Y., Li, C., & Qu, Z. (2020). Impact of biochar on greenhouse gas emissions and soil carbon sequestration in corn grown under drip irrigation with mulching. Science of the Total Environment, 729, 138752. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.138752
